| about this site | who we are | site map | reading tips | teaching tips | student tips | build vocab | | teaching vocab | hot links | visit Thai school | Bangkok Post | Post books | student weekly | home

Tuesday, November 11, 2003 "Translate It" is designed for the many people who are required to translate English into Thai. It will also be useful for those who like some Thai-language support for their English lessons. These lessons are also very popular with expatriates who are learning Thai at an advanced level. FOR THAI-WINDOWS 95 USERS, *THIS PAGE IS BEST VIEWED IN CordiaUPC (14 pt) OR OTHER UPC THAI-COMPATIBALE FONTS SUCH AS LILY, DILLENIA, EUCROSOCIA, FREESIA OR IRIS* FOR INTERNATIONAL USERS, THAI FONTS CAN BE OBTAINED FROM THE FOLLOWING URL: http://thaigate.nacsis.ac.jp/files/thaifonts.html ..............................................................

สวัสดีค่ะ พบกันวันนี้มีบทแปลที่ไม่ยากแต่น่าสนใจมาฝากค่ะ สิ่งที่อยากนำเสนอในวันนี้ก็คือความสำคัญใน การอ่านและตีความเรื่องที่อ่านก่อนจะลงมือแปล ดังที่ดิฉันเคยกล่าวถึงเรื่องความสำคัญของ การอ่านเพื่อแปลมาครั้งหนึ่งแล้วว่างานแปลจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องอ่านให้เข้าใจอย่างปรุโปร่งเสียก่อน ผู้แปลจึงจะทำงานแปลได้ดี ซึ่งหมายถึงถูกต้องตรงตามต้นฉบับ และสวยงามด้วยค่ะ เรามาดูตัวอย่างในแต่ละย่อหน้ากันนะคะ Firefighters use cool change to raise defenses Big Bear Lake, California — Hundreds of firefighters battling California's bush fires have used a break in the weather to bulldoze buffer zones around mountain comm "We have a sleeping giant out there," said Forest Service Official Sue Exline. Fog, lower temperatures and lighter winds since late last week have helped fire fighters make progress against fires which have killed 20 people, destroyed more than 2,800 homes and burned almost 300,000ha across Southern California over the past week. The only major community still threatened is Big Bear Lake, a resort town in the San Bernardino Mountains northeast of Los Angeles. A massive fire front moved to within 16km of the town and forced out about 15,000 people earlier in the week. "The fire is not making the big runs we had seen," Ms Exline said. Up to 15cm of snow was expected to have accumulated in the mountains by last night, but forecasts said the heat and dry desert winds which whipped the flames into infernos could return in the next few days. นักผจญเพลิงอาศัย อากาศเย็น ช่วยสู้ไฟป่า เมืองบิกแบร์เลค มลรัฐแคลิฟอร์เนีย — นักผจญเพลิงหลายร้อยคนที่กำลัง ต่อกรกับไฟป่าของแคลิฟอร์เนีย ถือ โอกาสที่สภาพอากาศร้อนและลม กรรโชกแรงทิ้งช่วง จัดการถางพื้นที่ ให้กลายเป็น พื้นที่กันชนรอบๆ ชุมชน ที่อยู่อาศัยในแถบภูเขา ก่อนที่สภาพ อากาศแบบเดิมอาจจะกลับมาอีก "เรายังมีเจ้ายักษ์หลับคอยป้วนเปี้ยน อยู่ใกล้ๆ" ซู เอ็กซ์ไลน์เจ้าหน้าที่ พิทักษ์ป่าบอก ตั้งแต่ปลายสัปดาห์ที่แล้ว หมอก อุณหภูมิที่เย็นลง และลมที่อ่อนแรงลง ทำให้เจ้าหน้าที่นักผจญเพลิงจัดการ กับไฟป่าได้มากขึ้น ไฟป่านี้ทำให้มี ผู้เสียชีวิตไปแล้วรวม 20 คน บ้าน เรือนวอดไปกว่า 2,800 หลัง และ พื้นที่กว่า 3 แสนเฮคตาร์ถูกเพลิง เผาผลาญตลอดสัปดาห์ที่แล้ว ขณะนี้มีชุมชนใหญ่เหลืออยู่เพียง ชุมชนเดียวที่อาจเป็นอันตรายจาก ไฟป่า นั่นคือเมืองบิก แบร์เลค ซึ่งเป็น เมืองตากอากาศในบริเวณเทือกเขา ซานเบอร์นาดิโน ทางทิศ ตะวันออก เฉียงเหนือของเมืองลอสแอนเจลิส แนวของไฟป่าที่กว้างมาก ลามเข้า ไปในรัศมี 16 กม จากตัวเมือง ทำ ให้ผู้คนกว่า 15,000 คนต้องอพยพ ออกจากที่อยู่เมื่อตอนต้นสัปดาห์ "แต่ระยะนี้ไฟไม่ได้ลามเร็วอย่าง ที่เคยเห็น" คุณเอ็กซ์ไลน์เล่า คาดกันว่าในบริเวณภูเขา หิมะที่ตก และสะสมกันมาตลอดจนถึงเมื่อคืน นี้น่าจะหนาได้ถึง15 ซมแต่นัก พยากรณ์อากาศบอกว่าอากาศร้อน และลมทะเลทรายที่แห้งแล้งซึ่ง กระพือเปลวไฟให้ลุกโหมขึ้นได้อีกนั้น อาจหวนกลับมาอีกในไม่กี่วันข้างหน้า หัวข่าว เป็นรูปประโยคธรรมดาไม่มีอะไรซับซ้อน แต่ถ้าอ่านแต่หัวข่าวจะไม่ค่อยเข้าใจ ต้องอ่านทั้งเรื่องจึง เข้าใจว่า cool change คืออุณหภูมิของอากาศที่เปลี่ยนจากร้อนเป็นเย็นลง raise defense หมายถึงการต่อสู้ (กับไฟป่า) ได้ผลดีขึ้น แต่เนื่องจากเป็นการพาดหัวข่าว จึงต้องหาประโยคที่กระชับ ที่สื่อความได้ใกล้เคียงค่ะ ย่อหน้าที่ 1 เมื่อเห็นชื่อ Big Bear Lake ปฏิกิริยาแรกสุดก็คือแปลว่า ทะเลสาบบิกแบร์  แต่หากได้อ่านทั้งหมด จะเห็นว่าเป็นชื่อชุมชนหรือเมืองตากอากาศเมืองหนึ่ง (a resort town) และเช่นกันที่แรกอ่าน a break in the weather ซึ่งแปลตรงตัวว่า การหยุดพักระยะหนึ่งของอากาศ   จะยังไม่เข้าใจจนกว่า จะได้อ่านข้อความสุดท้ายของย่อหน้านี้เสียก่อนค่ะว่า the likely event if heat and fierce wind returning และจะเข้าใจดียิ่งขึ้นเมื่ออ่านย่อหน้าสุดท้ายของข่าวร่วมด้วย คำว่า return ของ ทั้งสองแห่งที่อ่านคือกุญแจสำคัญทำให้เราทราบว่าสภาพอากาศแบบ heat กับ fierce wind จะกลับ มาอีกหลังจากหยุดพักไปช่วงหนึ่ง เมื่ออ่านได้ความชัดเจนไม่มีข้อกังขาแล้วนั่นแหละค่ะจึงจะลงมือ แปลได้ถ้าจะต้องมีการปรับข้อความอย่างที่เห็นในสำนวนแปลก็จะทำได้ง่ายโดยยึดความหมายของ ต้นฉบับค่ะ ย่อหน้าที่ 2 a sleep giant เป็นการพูดแบบอุปมาอุปมัย อย่างที่เรียกว่า metaphor ผู้แปลต้องตีความให้เข้าใจ ก่อนค่ะว่า "ยักษ์หลับ" นี่หมายถึงอะไร "ยักษ์หลับ" ในที่นี้น่าจะหมายถึงสิ่งที่เป็นอันตรายแต่ขณะนี้ยังไม่ ได้อาละวาด วลีนี้จึงเป็นการเปรียบเทียบกับอากาศร้อนและลมกรรโชกแรงที่ไม่ดีอย่างยิ่งกับสภาพไฟ ไหม้ป่าเพราะทำให้ไฟลามไปได้อย่างรวดเร็ว แต่ขณะนี้เว้นระยะไปพักหนึ่งค่ะ วลี out there ก็อีก เช่นกัน ไม่ได้มีความหมายตรงตัวอักษรว่า "อยู่ข้างนอกนั่น" แต่หมายถึงอยู่ไม่ไกล เดี๋ยวก็จะโผล่มาแล้ว อะไรทำนองนั้น การแปลสำนวนแบบอุปมาอุปมัยนั้นดิฉันเห็นว่าควรคงสภาพความเป็นสำนวนอุปมาอุปมัยไว้เพื่อให้ผู้อ่าน ได้รับอรรถรสของต้นฉบับด้วย เพราะสำนวนเป็นเหมือนผงชูรสในการอ่าน แต่หากผู้แปลเกรงว่าสำนวน นั้นอาจทำให้ผู้อ่านอาจเข้าใจไม่ตรงกับสิ่งที่ต้องการสื่อ ก็อาจอธิบายเพิ่มเติมไว้ในเชิงอรรถได้ค่ะ ย่อหน้าที่ 3 คำว่า late (adj.) เรารู้จักกันดีในความหมายว่า ช้าหรือสาย แต่ถ้าใช้กับเวลาหมายถึง ตอนปลายๆ เช่น She's in her late thirties. หมายถึงเธออยู่ในวัยปลายสามสิบ (คือเกือบจะสี่สิบ) สำหรับ late last week ก็คือ ปลายสัปดาห์ ค่ะ To make progress against fires ถ้าแปลตรงตัวว่า ทำให้ก้าวหน้าในการต่อสู้กับไฟป่า  คงทำ ให้ผู้อ่านงานแปลของเราหงุดหงิดเป็นแน่แท้ เพราะไม่ใช่ภาษาไทยที่ดี น่าจะต้องปรับว่า "ทำให้ต่อสู้กับไฟป่าได้ดีขึ้น" หรือที่ดิฉันใช้คำว่า จัดการ แทนคำว่า "ต่อสู้" เพื่อให้ฟังดูสละสลวยขึ้น เพราะผู้อ่านก็คงทราบอยู่แล้วว่าหมายถึงการต่อสู้ นอกจากนี้ ในงานแปลของเราคำพวก Synonym หรือคำที่มีความหมายเดียวกัน ก็เป็นคำพวกที่น่า นำมาใช้ค่ะ เพราะจะได้ภาษาที่สละสลวยกว่า เพราะสามารถหลีกเลี่ยงคำซ้ำได้นั่นเอง อย่างเช่นใน ต้นฉบับใช้ destroy และ burn เราก็อาจใช้ว่า "วอด ถูกเพลิงเผาผลาญ ไหม้เสียหาย ถูกเผา หมดไป กับกองเพลิง ฯลฯ" ก็ได้ ย่อหน้าที่ 4 ชื่อภูเขานั้นน่าสังเกตว่า ถ้ามี The นำหน้า และมี -s ท้ายชื่อจะหมายถึงเทือกเขา เช่น The Alps, The Himalayas, The Rocky Mountains แต่ถ้าไม่มีสองอย่างที่กล่าวมานี้จะเป็นภูเขาลูกเดี่ยวๆ เช่น Mount Everest, Mount Rushmore, Mount Fuji เป็นต้น ฉะนั้นตรงนี้จึงต้องใส่ว่า เทือกเขา ซานเบอร์นาดิโน ด้วยค่ะ ย่อหน้าที่ 5 massive (adj. ขนาดใหญ่โตมโหฬาร) เมื่อใช้กับแนวไฟป่า ดิฉันจึงคิดว่าน่าจะใช้ว่า ความกว้าง ของแนว มากกว่าคำว่า ความใหญ่โต ย่อหน้าที่ 6 คำว่า runs มีความหมายตามพจนานุกรมเล่มที่ดิฉันใช้อยู่เป็นประจำ ถึง 65 ความหมาย โดยยังไม่นับ ความหมายของสำนวน และศัพท์ที่เป็นวลีนะคะ ในเรื่องของไฟ คำนี้มีความหมายว่าการเคลื่อนที่กินพื้น ที่ไปเรื่อยๆ ซึ่งตรงกับภาษาไทยว่า ไฟลาม ค่ะ ย่อหน้าที่ 7 was expected to have accumulated นี้สร้างความลำบากแก่ผู้ทำงานแปลไม่น้อย เพราะ ไหนจะ passive voice ที่ต้องเลี่ยงคำว่า "ถูก" ไหนจะมี รูป perfect ใน have accumulated ซึ่งหมายถึงเป็นการสะสมที่เกิดขึ้นมาแล้วจนถึงเวลาที่กล่าวถึง คือ by last night (จนถึงเมื่อคืนนี้) ปัญหาแรกแก้ได้ไม่ยากค่ะ เพราะในภาษาไทยเราละประธานได้อยู่แล้วถ้าไม่เจาะจงว่าใคร วลี คาดกันว่า...น่าจะ จึงใช้ได้ดีค่ะสำหรับ was expected ส่วนปัญหาเรื่องของรูป perfect นั้น ต้องอาศัยการปรับสำนวนเพื่อไม่ให้สื่อความหมายผิดไป ลองเปรียบ เทียบ สองสำนวนข้างล่างนี้นะคะ "คาดกันว่าในบริเวณภูเขาจะมีหิมะตกสะสมกันหนาถึง 15 ซม เมื่อคืนก่อน" "คาดกันว่าในบริเวณภูเขา หิมะที่ตกและสะสมกันมาจนถึงเมื่อคืนก่อนน่าจะหนาได้ถึง 15 ซม" ประโยคแรกผิดความหมายเพราะหมายถึงหิมะตกสะสมได้ 15 ซม ภายในคืนเดียว ส่วนประโยคที่สอง สื่อความหมายได้ถูกต้องค่ะ พบกันใหม่สัปดาห์หน้า สวัสดีค่ะ This lesson is prepared by Asso.Prof. Kasemsri Vonglertvidhya, a former lecturer in English and Linguistics at Western Language Department, Srinakarinwirot University (Bangkhen Campus). She is now Director of English Language Training Program, Faculty of Education, SWU, and a freelance translator. Back to our home page Read our other translate it columns here. | Comments to Ajaan Sunee at suneec@bangkokpost.co.th | | © The Post Publishing Public Co., Ltd. All rights reserved 2002 Last modified: November 10, 2003 |